Có bạn hỏi tôi: “Muốn giỏi nhạc thì phải tập bao nhiêu tiếng mỗi ngày?”
Trước khi nói đến thời gian, mình cần biết đang tập điều gì và tập như thế nào. Có những đoạn nhạc, mình chơi đi chơi lại rất nhiều lần nhưng vẫn vấp ở cùng một chỗ. Lúc đó, điều cần làm là tìm xem mình đang mắc ở đâu để chọn cách tập phù hợp.
Học nhạc có nhiều việc để rèn luyện. Mình có thể bắt đầu từ 10 cách dưới đây.
1. Nghe kỹ hơn một chút
Chọn một đoạn nhạc mình thích. Lần đầu nghe giai điệu, lần sau chú ý tiếng bass, rồi đến tiếng trống và cách ca sĩ hát.
Thử tự hỏi: Vì sao đoạn này nghe nhẹ nhàng? Đến đâu thì bắt đầu cao trào? Ca sĩ nhấn vào chữ nào? Mỗi lần nghe, mình tìm hiểu thêm một điều.
2. Nghe rồi hát lại
Nghe một câu ngắn, dừng nhạc và hát lại. Nếu câu dài quá, chia nhỏ ra. Bạn học piano hay guitar cũng có thể tập như vậy. Khi đã nhớ được âm thanh, hãy thử tìm câu đó trên đàn.
Bắt đầu bằng vài nốt đơn giản cũng được. Quan trọng là mình nghe, nhớ và thể hiện lại được đến đâu.
3. Tập giữ nhịp cho chắc
Thử đếm đều “1–2–3–4” và vỗ tay theo. Sau đó, vẫn giữ tốc độ đếm nhưng mỗi phách vỗ hai tiếng chia đều.
Khi đã quen, giữ phách bằng chân và vỗ tiết tấu của một câu nhạc bằng tay. Qua bài tập này, mình tập giữ nhịp nền trong lúc thể hiện những âm dài, ngắn khác nhau.
4. Tự tìm nốt bằng tai
Chọn một câu hát quen thuộc rồi tìm từng nốt trên đàn. Nếu đàn chưa đúng, hãy nghe xem nốt vừa chơi cao hơn hay thấp hơn nốt mình muốn tìm. Điều chỉnh từng chút.
Ban đầu có thể khá chậm. Hãy chọn câu ngắn, vừa sức để mình còn nhận ra và sửa được chỗ sai.
5. Học nhạc lý đến đâu, nghe và thực hành đến đó
Ví dụ, khi học hợp âm Đô trưởng gồm Đô–Mi–Sol, hãy hát từng nốt, đàn lần lượt rồi đàn cùng lúc. Sau đó đổi Mi thành Mi giáng để nghe hợp âm Đô thứ. Chỉ thay một nốt, màu sắc đã khác.
Những khái niệm như quãng, thang âm, hợp âm sẽ dễ hiểu hơn khi mình được nghe và sử dụng chúng.
6. Dành thời gian cho đúng chỗ đang khó
Nếu thường vấp ở đoạn chuyển hợp âm, hãy tách riêng chỗ chuyển đó. Nếu hát chưa rõ một câu, thử đọc lời trước rồi ghép lại với giai điệu. Tập chậm đến mức mình còn kiểm soát được. Khi đã ổn hơn, nối đoạn đó với phần trước và phần sau. Mỗi buổi tập, sửa được một vấn đề cụ thể cũng là một bước tiến.
7. Hiểu câu nhạc mình đang thể hiện
Với một câu hát, hãy đọc lời và nghĩ xem người trong bài đang muốn nói điều gì. Chữ nào cần được nghe rõ? Ý nào cần được nhấn mạnh?
Với nhạc không lời, thử nghe hướng đi của giai điệu, điểm căng lên và chỗ lắng xuống.
Sau đó, hát hoặc đàn theo vài cách khác nhau để lựa chọn cách thể hiện phù hợp.
8. Thử sáng tạo từ những gì đã biết
Chỉ với Đô–Mi–Sol, mình đã có thể đổi thứ tự nốt, thay tiết tấu hoặc thêm khoảng lặng để tạo ra những câu khác nhau. Bạn cũng có thể giữ nguyên giai điệu và thử một cách đệm mới. Hãy thu lại những ý tưởng nhỏ ấy. Nghe lại sẽ giúp mình nhận ra điều gì thú vị và điều gì cần chỉnh sửa.
9. Chơi nhạc cùng người khác
Khi hát với người đệm đàn hoặc chơi trong nhóm, mình có thêm việc phải chú ý: nghe nhau, giữ nhịp chung, điều chỉnh âm lượng và phối hợp lúc bắt đầu, kết thúc.
Thử một bài đơn giản trước. Thống nhất cách chơi, thu lại rồi cùng nghe xem phần nào đã ăn ý, phần nào còn lệch.
10. Nghe lại chính mình
Sau khi thu âm, chọn một điều đã làm tốt và một điều cần cải thiện. Càng nói rõ, càng dễ sửa. Chẳng hạn: “Nốt cuối câu hơi thấp”, “Chỗ này chuyển hợp âm bị chậm” hoặc “Phần đệm lớn quá nên không nghe rõ lời hát”.
Tập lại đúng chỗ đó rồi thu lần nữa để so sánh. Nếu chưa biết nguyên nhân hoặc cách sửa, hãy nhờ giáo viên hướng dẫn.
Bạn không cần làm hết cả 10 việc trong một buổi. Hãy chọn cách phù hợp với điều mình đang muốn cải thiện. Buổi tập tới, thử bắt đầu bằng một câu hỏi thật cụ thể: “Hôm nay mình muốn làm tốt hơn đoạn nào?”
Khi kết thúc, nghe lại và kiểm tra xem đoạn đó đã thay đổi ra sao. Việc học sẽ có hướng đi rõ hơn khi mình biết đang tập gì và nhận ra được sự tiến bộ của chính mình.
Tài liệu tham khảo: ABRSM – Practical Musicianship; Berklee PULSE – Practice Tips & Techniques và Self-Assessment As A Way To Improve.
Biên soạn: Đoàn Nhược Quý
Bản quyền và phát hành: Adam Muzic
