Hiểu Các Thuật Ngữ Kpop Để Nhìn Rõ Cách Phát Triển Một Nghệ Sĩ

1. Trainee

Hành trình của nhiều nghệ sĩ thần tượng bắt đầu từ vị trí trainee, nghĩa là thực tập sinh. Đây là giai đoạn đào tạo trước khi ra mắt, thường liên quan đến hát, nhảy, biểu diễn và những kỹ năng cần thiết cho định hướng nghệ sĩ. Debut là lần ra mắt chính thức; còn rookie dùng để chỉ nghệ sĩ hoặc nhóm mới bước vào hoạt động. Ba từ này mô tả những giai đoạn khác nhau, vì vậy một người xuất hiện trong video thực tập chưa chắc đã chính thức debut. (soompi.com)

2. Comeback

Sau khi ra mắt, nghệ sĩ có những đợt comeback. Đây là thuật ngữ rất dễ hiểu nhầm nếu dịch đơn thuần thành “trở lại”. Trong K-pop, comeback thường chỉ một đợt phát hành và quảng bá nhạc mới, kể cả khi nghệ sĩ chỉ vừa kết thúc hoạt động trước đó vài tháng. Đi cùng comeback là era, tức giai đoạn gắn với một sản phẩm hoặc chiến dịch nhất định, có âm nhạc, trang phục và hình ảnh đặc trưng. (dictionary.com)

3. Phân biệt single, mini album, EP và full-length album.

Single thường tập trung vào một ca khúc chủ lực, nhưng một sản phẩm mang tên “single album” trong K-pop có thể chứa nhiều bản nhạc. Mini album thường được dùng gần nghĩa với EP, viết tắt của Extended Play: một tập hợp ca khúc có quy mô nhỏ hơn album đầy đủ. Không nên áp dụng cứng một số lượng bài cho mọi trường hợp, vì cách đặt tên của hãng và cách phân loại của nền tảng có thể khác nhau.

4. Title track

Trong một sản phẩm, title track là ca khúc được chọn làm trọng tâm quảng bá. Tên bài không nhất thiết trùng tên album. Chẳng hạn, Weverse Magazine gọi “Apple” là title track của Song of the Sirens của GFRIEND. B-side thường chỉ những bài còn lại ngoài ca khúc chủ lực; cách gọi này mô tả vai trò phát hành, không quyết định bài nào hay hơn. Một B-side vẫn có thể trở thành bài được khán giả yêu thích nhất. (magazine.weverse.io)

5. Pre-release

Pre-release là ca khúc được phát hành trước sản phẩm lớn hơn. Còn repackage là phiên bản phát hành lại, thường bổ sung bài mới hoặc thay đổi cách đóng gói. Với người làm sản xuất, những khái niệm này đặt ra câu hỏi thực tế: nên giới thiệu toàn bộ tác phẩm cùng lúc, hay chọn một bài mở đầu để khán giả làm quen với hướng đi mới?

6. Concept

Một từ đặc biệt quan trọng là concept: ý tưởng định hướng cho sản phẩm hoặc hình ảnh nghệ sĩ. Concept có thể chi phối chủ đề ca từ, âm sắc, cách hát, trang phục, màu sắc, bối cảnh MV và chuyển động sân khấu. Ví dụ, nếu xây dựng hình ảnh một người trẻ cô độc giữa thành phố, ê-kíp có thể cân nhắc cách phối khí, khoảng trống trong bản thu, nhịp dựng và diễn xuất để cùng diễn đạt cảm xúc đó. Đây là một cách vận dụng concept vào quyết định sáng tạo cụ thể.

7. Leader, main vocalist, main dancer, main rapper, lead vocalist

Trong nhóm nhạc, các thành viên có thể đảm nhận những vị trí khác nhau. Leader là trưởng nhóm, thường giữ vai trò kết nối và đại diện giao tiếp. Main vocalist, main dancer, main rapper chỉ những vị trí chuyên môn chính về hát, nhảy và rap. Lead vocalist là một vị trí hát nổi bật trong cách phân công của nhóm; chữ lead ở đây không có nghĩa người đó là trưởng nhóm. Những nhãn này cũng không phải hệ thống chấm điểm kỹ thuật thống nhất giữa mọi công ty.

8. Center

Center là thành viên được đặt ở vị trí trung tâm hoặc điểm nhấn trong đội hình và hình ảnh quảng bá. Visual nhấn mạnh ngoại hình theo định hướng thẩm mỹ của nhóm. Maknae là thành viên nhỏ tuổi nhất. Một người có thể đồng thời đảm nhiệm nhiều vai trò, nhưng tuổi tác, vị trí đội hình và năng lực thanh nhạc là những khía cạnh cần đánh giá riêng. (netflix.com)

9. Sub-unit, all-rounder

Khi một số thành viên tách ra thực hiện dự án chung, họ có thể hoạt động dưới dạng sub-unit, tức nhóm nhỏ thuộc nhóm lớn. All-rounder là cách gọi người có khả năng ở nhiều lĩnh vực, thường là hát, nhảy và rap. Với công việc đào tạo, những cách gọi này hữu ích khi xác định điểm mạnh; việc xây dựng bài tập vẫn cần dựa trên năng lực thực tế của từng người. (dictionary.com)

10. MV, teaser, highlight medley

Một chiến dịch phát hành còn có nhiều dạng nội dung hình ảnh. MV, viết đầy đủ là music video, là video âm nhạc. Teaser cung cấp một phần thông tin ngắn để tạo sự chờ đợi; highlight medley giới thiệu các đoạn trích trong album. Performance video tập trung vào phần trình diễn, còn dance practice giúp người xem theo dõi vũ đạo và đội hình. Khi xây dựng nội dung cho nghệ sĩ, cần xác định mỗi video giúp khán giả hiểu thêm điều gì về tác phẩm hoặc người biểu diễn.

11. Killing part, fancam, ending fairy

Trên sân khấu, killing part là khoảnh khắc gây ấn tượng mạnh, có thể là câu hát, đoạn rap, động tác hay biểu cảm. Fancam là video tập trung vào một thành viên hoặc màn biểu diễn; hiện nay dạng video này có thể do người hâm mộ hoặc đơn vị sản xuất thực hiện. Ending fairy chỉ thành viên được máy quay tập trung vào ở khoảnh khắc kết thúc tiết mục. Những khái niệm này cho thấy việc biểu diễn còn đòi hỏi khả năng giao tiếp với máy quay và tạo điểm nhớ.

12. Fandom, bias, bias wrecker, photocard

Ở phía khán giả, fandom là cộng đồng người hâm mộ. Bias là thành viên một người yêu thích nhất; bias wrecker là thành viên khiến lựa chọn ấy “lung lay”. Photocard là thẻ ảnh để sưu tầm. Những vật phẩm và cách gọi này góp phần tạo nên trải nghiệm gắn bó mang tính cá nhân của người hâm mộ. (dictionary.com, netflix.com)

13. Fanchant, lightstick

Cộng đồng ấy còn thể hiện sự tham gia qua fanchant, những phần hô hoặc đáp theo tiết mục, và lightstick, đèn cổ vũ thường có thiết kế riêng. Trong giao tiếp, sunbae và hoobae tương ứng với tiền bối và hậu bối, dựa vào thâm niên trong lĩnh vực hoạt động; người lớn tuổi hơn chưa chắc là tiền bối nghề nghiệp. (soompi.com, netflix.com)

Tổng kết

Đối với người sáng tác, giảng dạy và phát triển nghệ sĩ, có thể dùng những thuật ngữ trên để đặt câu hỏi khi phân tích một dự án: concept đã rõ chưa, title track có thể hiện được cá tính nghệ sĩ không, killing part có phù hợp năng lực biểu diễn không, và khán giả có lý do gì để tiếp tục theo dõi sau lần nghe đầu tiên? Khi trả lời được những câu hỏi ấy, kiến thức về K-pop trở thành công cụ để xây dựng sản phẩm và phát triển nghệ sĩ một cách có chủ đích.