Lịch Sử Hình Thành Bè Bass Và Nhạc Cụ Bass

1. Từ âm trầm đến bè trầm

Trong âm nhạc nhiều bè ở châu Âu thời Trung cổ, các giọng hát có thể diễn ra đồng thời ở những cao độ khác nhau. Về sau, cách viết nhiều bè phát triển khiến phần thấp nhất trở thành một bộ phận có thể nhận diện riêng. Tuy vậy, không nên hiểu rằng mọi nền âm nhạc đều đi theo cùng một con đường, hay bè thấp thời ấy đã làm đúng công việc của bass trong một ban nhạc ngày nay. Nghiên cứu về organum và đối âm thời Trung cổ cho thấy cách phối hợp các bè đã thay đổi qua nhiều thế kỷ. contrapunctus in the Middle Ages

Đến thời Phục hưng, nhạc cụ thường được chế tạo thành cả một họ với nhiều kích cỡ, từ âm vực cao đến âm vực rất trầm, tương ứng với nhu cầu chơi nhạc nhiều bè. Bass viol (viola da gamba cỡ trầm) là một ví dụ. 

2. Khoảng năm 1600: bè bass trở thành nền tảng của lối viết hòa âm

Một bước ngoặt quan trọng xuất hiện vào đầu thời Baroque với basso continuo, thường dịch là bè bass liên tục. Người soạn nhạc viết đường bass; nhóm nhạc công dựa vào đó để tạo phần đệm hòa âm. Một nhạc cụ như cello, bass viol hoặc violone có thể chơi đường bass, trong khi đàn phím hay nhạc cụ gảy bổ sung các hợp âm. Khi nhìn một dàn nhạc Baroque, vì vậy, ta không nhất thiết tìm thấy một “cây đàn bass” duy nhất làm toàn bộ công việc này.

Đây là nguồn gốc lịch sử quan trọng của cách nghĩ quen thuộc hiện nay: nghe chuyển động của nốt trầm để cảm nhận nền hòa âm đang thay đổi. Chẳng hạn, trên một vòng C – Am – F – G, người chơi có thể đặt C – A – F – G ở bè bass để làm rõ sự chuyển hợp âm. Nhưng bass không bị giới hạn ở các nốt gốc ấy; nó có thể đi qua nốt của hợp âm, nốt nối hoặc tạo một giai điệu riêng.

3. Những nhạc cụ đảm nhiệm âm trầm trước bass điện

Bass viol và violone là những nhạc cụ dây trầm xuất hiện trong thực hành âm nhạc Phục hưng và Baroque. Cello có thể đảm nhiệm đường bass và tiếp tục giữ vai trò lớn trong dàn nhạc.
Contrabass, thường gọi là double bass hay đàn đại hồ cầm, trở thành nhạc cụ trầm quen thuộc trong dàn nhạc giao hưởng và nhiều nhóm jazz. Lịch sử các nhạc cụ này có nhiều nhánh; không nên vẽ một đường thẳng đơn giản kiểu “bass viol biến thành contrabass rồi biến thành bass điện”. The Metropolitan Museum of Art

Cũng cần nhớ rằng bass không đồng nghĩa với đàn dây. Tùy thời kỳ và đội hình, organ, đàn phím, bassoon, tuba và những nhạc cụ khác đều có thể góp phần tạo phần âm trầm. Chính yêu cầu nghe rõ âm trầm trong một nhóm nhạc đã thúc đẩy nhiều giải pháp nhạc cụ khác nhau. The Metropolitan Museum of Art

4. Thế kỷ XX: vì sao bass điện xuất hiện?

Đàn contrabass tạo âm trầm hiệu quả nhưng lớn, khó mang theo và khó làm nổi bật trong một số ban nhạc đã được khuếch đại. Các nhà chế tạo tìm cách tạo ra một nhạc cụ trầm gọn hơn, có thể nối với ampli. smithsonianmag.com

Tại Seattle, Paul Tutmarc đã phát triển các nhạc cụ bass điện trong thập niên 1930. Đây là lý do không thể nói Leo Fender là người đầu tiên nghĩ ra bass điện. Tuy nhiên, Fender Precision Bass, bắt đầu được sản xuất năm 1951, là cột mốc đưa kiểu bass điện thân đặc, có phím và chơi ngang như guitar đến với thị trường rộng lớn. Tên “Precision” gắn với khả năng xác định cao độ bằng các phím trên cần đàn. 

Từ đó, bass điện trở thành một lựa chọn quan trọng trong nhiều ban nhạc phổ thông. Nó vừa có thể đánh những nốt dài để giữ nền, vừa có thể tạo các hình tiết tấu và giai điệu nổi bật. Điều thay đổi không chỉ là âm lượng: người chơi bass có thêm cách nối phần trống, hợp âm và giai điệu thành một chuyển động chung.

Hiểu ngắn gọn để học và dạy:

• Nốt bass: một nốt ở vùng trầm; trong phân tích hòa âm, cũng thường chỉ nốt thấp nhất đang vang lên.
• Bè bass / bass line: đường chuyển động của các nốt trầm trong bản nhạc.
• Nhạc cụ bass: nhạc cụ có khả năng đảm nhiệm âm vực hoặc bè ấy; trong ban nhạc hiện đại, từ này thường chỉ bass điện.
• Cột mốc cần nhớ: âm trầm và bè trầm có trước bass điện rất lâu; basso continuo nổi bật từ khoảng năm 1600; Tutmarc thử nghiệm bass điện trong thập niên 1930; Fender Precision Bass ra đời năm 1951 và giúp nhạc cụ này phổ biến rộng rãi. cambridge.org

Kết luận

Bass không khởi đầu từ cây guitar bass bốn dây. Cây đàn ấy là một giải pháp của thế kỷ XX cho một nhu cầu đã tồn tại qua nhiều thế kỷ: tạo và tổ chức phần âm trầm để các bè nhạc có chỗ dựa về hòa âm lẫn nhịp điệu.