Đăng ký học

Quãng – Khi 2 Nốt Nhạc Không Còn Đơn Giản Như Tôi Nghĩ

Chia sẻ buổi học thứ 2 cùng thầy Đoàn Nhược Quý của Chí Thanh - Adam Muzic

“Rồi! Hôm nay em muốn học món gì?” là câu nói mở đầu quen thuộc cho buổi học giữa tôi với thầy Đoàn Nhược Quý. Thầy đề xuất hôm nay tập về quãng, nhưng trước hết, thầy hỏi tôi nốt Đô 3 hát sao? Tôi đứng hình mất vài giây vì chưa chuẩn bị gì cho đầu buổi tập, nhưng chí ít, tôi vẫn hát được dù có hơi lệch một tí về cao độ thay vì hát phô như buổi tập đầu.

Xem thêm buổi học đầu tiên của Thanh: https://adammuzic.vn/cao-do-thu-toi-tung-nghi-minh-da-hieu/

15 phút thực hành bài tập Quãng và niềm vui ngắn ngủi

Ta nói, nó vui ở trong lòng! Ít nhất, sau buổi học trước, nốt Đô 3 đã không còn xa lạ đến mức khiến tôi chẳng biết bắt đầu từ đâu. Nhưng niềm vui ấy không kéo dài được bao lâu, bởi bài tập tiếp theo lại khiến tôi nhận ra mình vẫn còn non và xanh lắm.

Buổi học bắt đầu bằng bài tập hát hai nốt, lấy nốt Đô làm nốt neo như Đô – Rê, Đô – Mi, Đô – Fa… trên quãng tám thứ ba, rồi lấy Đô 3 hát với các nốt ở quãng tám thứ hai. Nghe thì có vẻ đơn giản. Tôi chỉ cần hát hai nốt, đâu phải một câu nhạc dài hay một đoạn có tiết tấu phức tạp. Cơ mà ở những lần đầu, tôi liên tục hát chênh khi hát lùi về, thậm chí có lúc tự nhiên quên mất nốt đó phải hát như thế nào.

Bực hết cả mình!

2 nốt 15 phút

Bài tập trên không phải lần đầu tôi thấy, vì tôi cũng hay lướt các nền tảng xã hội và vô tình thấy chúng. Khi nghe người khác làm, mình không mấy để tâm, nghĩ rằng đằng nào ai chả hát đúng, như lẽ thường tình. Đến lượt bản thân thực hiện mới biết nó không dễ như tưởng tượng. Tôi biết tên những nốt nhạc, cũng đã từng chơi chúng trên guitar không biết bao nhiêu lần. Nhưng từ khi nào tôi đã nhận ra, chuyện hay nghe và hát được đúng cao độ là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

Sau khoảng 15 phút luyện đi luyện lại, tôi vẫn sai. Càng hát, tôi càng thấy hơi quê, cứ như đang thông báo với thầy rằng mình về nhà không ôn bài cao độ. Ngay khoảnh khắc đó, không khí buổi học tự nhiên trở nên căng thẳng, thời gian trôi qua bỗng chậm lại nhưng tim bắt đầu đập dồn dập mỗi lúc một nhanh. Tôi bắt đầu tự hỏi liệu mình có đang tiến bộ thật không? Là tôi bị nghĩ quá hay đây là cảm xúc bực bội của cái tôi. Vậy mà, điều làm tôi bất ngờ là thầy chẳng có vẻ gì khó chịu.

Thầy hỏi: Khó hong?

Dạ khó thầy.

Dễ thì đâu cần đi học làm dì, hahaha!

Ta nói, nó hài, nó nhẹ nhõm gì đâu vô cùng.

Tôi cứ tưởng mình sẽ bị la vì tập chưa tốt, nhưng thầy lại trông rất tươi vui, thậm chí còn động viên mỗi khi tôi hát đúng. Tôi không biết chính xác thầy nghĩ gì lúc ấy, nhưng cách thầy phản ứng khiến tôi có cảm giác rằng việc hát sai không phải chuyện gì quá nghiêm trọng. Thầy động viên tôi: “Em đừng có sợ sai, cứ hát để thầy nghe. Sai thì sửa, sửa đến lúc em không còn sai nữa thì thôi.”

Có lẽ điều tôi cần nhất lúc đó không phải là một lời khen rằng mình hát hay, mà là cảm giác mình vẫn có thể tiếp tục học dù đang làm chưa tốt.

Mọi cảm giác tiêu cực và mệt mỏi dần lắng xuống. Tôi thôi chú ý quá nhiều đến chuyện mình đã sai bao nhiêu lần. Bài tập tạm ngưng, thầy bắt đầu giải thích phần lý thuyết của buổi học hôm nay.

Như vậy, quãng là gì?

Trong âm nhạc, khoảng cách về cao độ giữa hai nốt được gọi là quãng, hai nốt có thể vang lên lần lượt thì tạo thành quãng giai điệu, hoặc vang lên đồng thời thì tạo thành quãng hòa thanh. Quãng ngoài việc được xác định bằng việc nốt nào cao hơn hay thấp hơn, còn bằng khoảng cách cụ thể giữa chúng (Độ rộng của quãng được tính bằng số cung và nửa cung).

Để làm rõ vấn đề trên, tôi sẽ đưa ra ví dụ như sau. Đô và Mi tạo thành quãng ba trưởng, còn Đô và Mi giáng tạo thành quãng ba thứ. Cả hai đều được gọi là quãng ba vì xét theo tên nốt, chúng trải qua ba bậc Đô – Rê – Mi. Thứ tạo nên sự khác biệt là quãng ba trưởng rộng 2 cung, còn quãng ba thứ rộng 1,5 cung.

Biết nốt là một chuyện, khoảng cách giữa chúng là một chuyện khác

Kiến thức này với tôi còn khá mới và không dễ gì gọi tên chúng, đặc biệt khi phải gọi các quãng nghịch. Bởi trước đây, khi chơi theo một bài nhạc, tôi thường tiếp nhận giai điệu như một chuỗi âm thanh nối tiếp nhau. Tôi nghe, ghi nhớ rồi cố gắng đánh hoặc hát lại. Nếu giai điệu quen thuộc, tôi có thể chơi nó tương đối dễ dàng. Nhưng tôi chưa thực sự nghĩ nhiều về mối quan hệ giữa những nốt nhạc tạo nên câu hát ấy.

Tôi biết nốt này cao hơn nốt kia, nhưng nếu được hỏi chúng cách nhau thế nào, bao xa thì tôi chưa chắc đã có câu trả lời rõ ràng. Ngồi xòe bàn tay ra đếm, ta nói, nó không khác gì học sinh lớp 1. Với tôi lúc trước, chỉ cần nghe quen tai và hát lại được là đã đủ để cảm thấy mình hiểu giai điệu.

Bây giờ nghĩ lại, cách tiếp cận ấy có một giới hạn. Tôi có thể ghi nhớ một câu nhạc quen thuộc, nhưng khi được yêu cầu tự tạo ra khoảng cách giữa hai nốt bất kỳ như “quãng bảy trưởng đâu, hát thầy nghe coi”, tôi lại lúng túng. Bây giờ Đô – Rê hay Đô – Mi không còn là chuyện hát lại thứ mình vừa nghe, mà đòi hỏi tôi phải biết mình đang đi từ đâu đến đâu. Và đó cũng là lúc tôi bắt đầu hiểu vì sao thầy cho mình luyện hai nốt tưởng chừng đơn giản đến vậy.

Khi lấy Đô làm nốt neo, tôi có một điểm xuất phát để tìm những nốt còn lại. Thay vì chỉ cố nhớ âm thanh của từng nốt như những thứ riêng biệt, tôi có thể tập ghi nhớ và tái hiện khoảng cách giữa chúng. Nếu biết nốt đầu tiên và nghe được quãng cần hát, tôi sẽ có cơ sở để tìm nốt tiếp theo.

Nói thì dễ, nhưng thực hành lại là chuyện khác. Tôi vẫn hát chênh, quên nốt hoặc nhầm khoảng cách dù đã biết tên quãng. Bởi biết Đô – Mi là quãng ba trưởng không có nghĩa tôi đã hình dung được chính xác nốt Mi cần hát. Tôi còn phải tập giữ nốt Đô làm mốc, nghe và ghi nhớ khoảng cách đến nốt Mi, rồi thử tái hiện nó bằng giọng hát. Sai thì nghe lại, điều chỉnh rồi tiếp tục thử. Có lẽ phải tập đi tập lại như vậy, tôi mới dần quen với âm thanh của từng quãng và hát chúng chính xác hơn.

Hát sai nhưng biết sửa ở đâu?

Tôi nhớ trong quá trình luyện tập, trên máy tính của thầy luôn mở sẵn phần mềm đo cao độ. Chi tiết ấy khiến tôi nhận ra rằng, để có cái nhìn khách quan trong quá trình luyện tập, đều phải có kiểm chứng bằng công cụ đo cụ thể thay vì bằng cảm giác nghe của bản thân. Phần mềm đo và hiển thị cao độ của âm thanh thu được, cho phép đối chiếu với nốt mục tiêu. Nhờ đó, bạn có thể biết mình đang hát cao hơn hay thấp hơn nốt cần hát, và mức chênh lệch là bao nhiêu.

Bên cạnh đó, khi thầy đàn nốt mẫu trên piano, tôi có âm thanh để nghe, so sánh và hát theo. Vì thầy sử dụng đàn điện tử, cao độ các nốt được xác định theo hệ thống lên dây đã cài đặt, nên nếu đàn đang ở thiết lập chuẩn, tôi có thể dùng chúng làm mốc tham chiếu tương đối ổn định. Chẳng hạn, khi thầy đàn Đô – Mi, tôi được nghe một quãng ba trưởng với khoảng cách 2 cung. Tôi phải cố ghi nhớ khoảng cách ấy, giữ nốt Đô làm mốc rồi tự tìm cách hát đến nốt Mi. Sau đó, tôi có thể nghe đàn lần nữa để đối chiếu xem mình đã tái hiện đúng khoảng cách hay chưa. Cứ lặp lại quá trình nghe, hát rồi kiểm tra như vậy, tôi có cơ hội làm quen dần với âm thanh đặc trưng của từng quãng, thay vì chỉ nhớ chúng cách nhau bao nhiêu cung trên lý thuyết. Thú thật, nếu không có hai thứ trên, tôi sẽ hoài nghi về nhân sinh mất!

Đúng là đúng thế nào, chênh là chênh thế nào, chênh ít hay nhiều?

Trước đây, nếu hát sai một nốt, phản ứng quen thuộc của tôi thường là thử hát lại. Nhưng thử bao nhiêu lần, sửa bằng cách nào, và làm sao biết lần tiếp theo đã tốt hơn? Đó là những câu hỏi mà tôi không phải lúc nào cũng tự trả lời được.

Ở bài tập quãng, ít nhất tôi có thể xác định rõ hơn mục tiêu của mình: giữ được nốt xuất phát, hình dung khoảng cách đến nốt đích và cố gắng tái hiện khoảng cách ấy bằng giọng hát. Nếu kết quả chưa đúng, tôi cần xem lại nốt mốc, quãng mình đang hình dung hoặc cách mình điều khiển cao độ.

Phải sai mới hiểu bài hơn

Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều hơn lại là cách buổi học diễn ra. Thầy để tôi luyện quãng trước, rồi mới bước vào phần giải thích. Tôi không biết đó có phải chủ đích của thầy ngay từ đầu hay không, nhưng với tôi, trình tự ấy khá thú vị. Sau 15 phút hát chênh lên chênh xuống, tôi bắt đầu thắc mắc vì sao chỉ có hai nốt mà mình vẫn không hát cho đúng được. Đến khi thầy giảng về quãng, tôi mới có cơ sở để hiểu rằng ngoài việc nhớ từng cao độ, mình còn phải luyện khả năng nghe và tái hiện khoảng cách giữa chúng. Lúc này, lý thuyết không còn là những khái niệm tôi chỉ nghe rồi cố ghi nhớ. Nhờ hiểu quãng là khoảng cách cao độ giữa hai nốt, tôi bắt đầu nhìn lại những lần hát sai của mình: có thể tôi vẫn nhớ nốt Đô, nhưng chưa nghe và tái hiện đúng khoảng cách từ Đô đến nốt tiếp theo. Hóa ra, biết hai nốt tên gì chưa chắc đã hát đúng quãng giữa chúng.

Nếu thầy chỉ giải thích quãng là gì ngay từ đầu, có lẽ tôi vẫn ghi chép và hiểu được định nghĩa. Nhưng sau 15 phút loay hoay với những cặp nốt, tôi không còn xem kiến thức ấy đơn thuần là một điều cần nhớ. Tôi muốn biết vì sao một bài tập có vẻ dễ lại khiến mình liên tục sai, và mình cần học cách nào để làm tốt hơn. Tôi thấy đây là một điểm đáng chú ý trong việc học: đôi khi người học cần được trải nghiệm vấn đề trước khi thực sự quan tâm đến lời giải thích.

Dĩ nhiên, không phải cứ hát đi hát lại nhiều lần là sẽ tiến bộ, nếu không biết mình sai ở đâu, tôi có thể lặp lại cùng một lỗi mà chẳng hay. Nhưng khi được đối chiếu với nốt chuẩn và nhìn thấy kết quả mình vừa hát, tôi bắt đầu có cơ sở để điều chỉnh ở lần tiếp theo. Hát sai lúc này không còn đơn thuần là một kết quả đáng thất vọng, nó còn cho tôi biết mình cần tập trung sửa điều gì.

Nghĩ lại, tôi thấy cách buổi học diễn ra cũng khá hay. Thầy bảo tôi hát đi hát lại cho đến khi đúng kèm nốt mẫu từ piano để nghe, có phần mềm để đối chiếu cao độ mình vừa hát. Ít nhất, tôi không còn phải tự đoán xem lần này mình đã hát gần đúng hơn lần trước hay chưa.
Bỗng dưng làm tôi nhớ đến phim về thằng nhóc tập võ bị bắt nhặt áo.

Còn những lúc tôi loay hoay, thầy vẫn vui vẻ động viên. Chuyện ấy nghe chẳng có gì to tát, nhưng với một đứa vừa hát sai suốt 15 phút vừa tự thấy quê như tôi, nó lại có tác dụng thật. Tôi bớt để tâm đến việc mình đang thể hiện dở thế nào, rồi quay lại tập trung vào hai nốt nhạc trước mặt.

Cuối buổi học và điều vương vấn

Đương nhiên, tôi chưa thể nói chỉ sau một buổi mà mình trở thành thần thánh, hát đúng mọi quãng được. Đến cuối buổi, tôi không chắc là mình đã cải thiện nhiều. Có điều, so với lúc bắt đầu, tôi đã có cái hình dung rõ hơn về thứ tôi muốn hát. Tôi chợt nhớ đến buổi học trước về cao độ. Khi ấy, thầy yêu cầu tôi hát Đô 3 mà không nghe mẫu trước, và tôi đã đứng hình vì chẳng biết phải bắt đầu từ đâu. Sang buổi này, tôi đã có thể hát lại nốt ấy, dù chưa thật chính xác, đúng là vừa xong vấn đề này, lại gặp đến vấn đề khác.

Hóa ra, nhớ được một nốt chưa phải là xong.

Giờ thì tôi có thêm một thứ để tập nghe: khoảng cách giữa các nốt. Tôi có thể lấy một nốt làm mốc, thử hình dung quãng cần hát rồi kiểm tra lại bằng đàn hoặc phần mềm. Đó cũng là cách tôi bắt đầu tiếp cận cảm âm tương đối, thay vì chỉ cố ghi nhớ âm thanh của từng nốt riêng lẻ.
Nói thì nghe có vẻ ngon, chứ bảo tôi hát ngay một quãng bảy trưởng mà không có nốt mẫu, toàn hát lệch nốt Si. Nghĩ lại cũng đúng. Nếu cái gì tôi cũng làm được ngay từ đầu thì còn đến lớp làm gì nữa?

“Rồi hôm nay đến đây thôi!”

Buổi học kết thúc, còn bài tập hai nốt thì chưa chắc đã chịu buông tha cho tôi. Thôi, về tập tiếp.

Biên soạn: Mai Chí Thanh

Bản quyền và xuất bản: Adam Muzic

Học nhạc 1 kèm 1 - Adam Muzic

    ĐĂNG KÝ HỌC NHẠC

    Học Nhạc Đến Adam Muzic

    Khoá học mong muốn:

    *Nhớ ghi mã vùng nếu bạn ở nước ngoài

    Nếu xảy ra lỗi trong quá trình đăng ký

    Bạn vui lòng liên hệ với Adam Muzic qua SĐT

    033.4583.145 hoặc Zalo


      ĐĂNG KÝ THEO DÕI




      Nhớ ghi mã vùng nếu bạn ở nước ngoài

      Bạn thích tìm hiểu những kiến thức nào sau đây?


      Quãng – Khi 2 Nốt Nhạc Không Còn Đơn Giản Như Tôi Nghĩ

      Nếu bạn cần tìm một nơi học nhạc chuyên nghiệp, cùng đội ngũ giảng viên có bằng cấp, với nhiều năm kinh nghiệm thực chiến trong nghề. Thì hãy đến với chương trình: Học nhạc 1 kèm 1

      Adam Muzic sẽ biến việc học hát của bạn trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết nhờ vào:

      • Việc kết hợp những phương pháp hiện đại, khoa học sẽ giúp bạn tiếp thu những kiến thức âm nhạc một cách nhanh chóng
      • Việc đưa các ứng dụng thu âm, phần mềm đo đạt vào việc học sẽ giúp bạn quan sát được giọng hát và theo dõi sự tiến bộ của giọng hát một cách rõ ràng, trực quan
      • Hệ thống phòng thu chuyên nghiệp, hiện đại chắc chắn sẽ mang lại cho bạn những trải nghiệm học đẳng cấp

      Còn nếu bạn muốn trở thành một Ca sĩ chuyên nghiệp và muốn được học trực tiếp với Thầy Đoàn Nhược Quý – Nghệ sĩ với 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực ca hát và biểu diễn. Hãy đến với Chương trình “Phát triển nghệ sĩ“. Bạn sẽ được trang bị kiến thức và kỹ năng một cách toàn diện từ thanh nhạc, sáng tác đến sản xuất âm nhạc. Chương trình không chỉ giúp bạn nắm vững kỹ năng chuyên môn mà còn phát triển tư duy sáng tạo và một phong cách âm nhạc độc đáo.

      Hãy để Adam Muzic biến ước mơ ca hát của bạn trở thành hiện thực bạn nhé!

      Phát Triển Nghệ Sĩ